امام ) به اين ( نهى از اخذ به حكم عقل ) ؟ و نزاع در اين دو ناحيه واقع شده است ( نزاع ) با اخباريّون اكثرشان يا همهء آنان ( اخباريّون ) . سوّم : بعد از فرض ممكن نبودن نفى كردن شارع حجّيّت قطع را آيا معناى حكم كردن شارع برطبق حكم عقل ، آن ( معناى حكم شارع ) امر كردن او ( شارع ) و نهى كردن او ( شارع ) است ، يا اينكه همانا حكم كردن او ( شارع ) ، ادراك او ( شارع ) و علم داشتن او ( شارع ) است به اينكه همانا اين فعل شايسته است انجام دادن آن ( فعل ) يا ترك كردن آن ( فعل ) ، و اين ( ادراك و علم شارع ) چيز ديگرى است غير از امر كردن او ( شارع ) و نهى كردن او ( شارع ) . پس اثبات امر او ( شارع ) و نهى او ( شارع ) احتياج دارد ( اثبات امر و نهى شارع ) به دليل ديگرى ، و كافى نمىباشد قطع داشتن به اينكه همانا شارع حكم كرده است ( شارع ) به آنچه ( حكمى ) كه حكم كرده است به آن ( حكم ) عقل ؟ و به‌هرحال ، پس همانا كلام در اين نواحى به زودى مىآيد ( كلام ) در مباحث حجّت ( مقصد سوّم ) و آن ( كلام ) نزاع در حجّيّت عقل است . بنابراين ( نزاع در حجّيّت عقل در مباحث حجّت بوده ) پس ما متعرّض مىشويم اينجا ( مستقلات عقليّه ) به مباحث سه‌گانهء اوّل و ترك مىكنيم مبحث چهارم ( امر چهارم از امور چهارگانه متلاحقه ) را با نواحىاش ( شاخه‌هايش ) به مقصد سوّم . نكات دستورى و توضيح واژگان الباب الاوّل المستقلّات العقليّة : كلمهء « الباب » مبتدا و كلمهء « الاوّل » صفت و كلمهء « المستقلات » خبر و كلمهء « العقليّة » صفت آن مىباشد . لتمهيد : يعنى « هذا تمهيد » . الّتى يستكشف منها الحكم الشرعىّ فى مسألة واحدة : ضمير در « منها » به مستقلّات عقليّه برگشته و موصول « الّتى » با جملهء صلهء بعدش « يستكشف . . . الشرعىّ » صفت براى « المستقلّات العقليّة » كه مضاف اليه براى انحصار بوده مىباشد و كلمهء « الظّاهر » مبتدا و